1-KEYS: Faktcheking amaliyoti

⚠ SHUBHALI XABAR

1-keys: “Ertaga maktablar yopiladi!” xabari

Quyidagi xabar ijtimoiy tarmoqda tarqalgan. Uni darhol ulashishdan oldin tekshirish kerak.

T

Telegram xabari

Shubhali kanal · anonim post

Rasm internetdan yuklanmadi. Sahifada asl koddagi rasm havolasi saqlangan.

DIQQAT! ERTAGA MAKTABLAR YOPILADI!

Respublikamizga o‘ta qattiq sovuq kirib kelmoqda. Barcha maktablarda darslar bekor qilinadi. Rasmiy xabarni kuting!

12:4512 400 ko‘rish

Eslatma: xabar rasmiy manbaga tayanmagan, emotsional sarlavha ishlatilgan va “Rasmiy xabarni kuting” degan jumla bilan noaniqlik kuchaytirilgan.

🧪 SIFT usulida tekshirish

SIFT — shubhali axborotni tezkor tekshirish uchun qulay algoritm.

S

Stop — to‘xtang

Xabar qo‘rquv va shoshilish hissini uyg‘otmoqda. Bunday paytda xabarni darhol ulashish emas, avval tinchlanib tekshirish zarur.

I

Investigate — manbani tekshiring

Xabar anonim kanalda berilgan. Muallif, rasmiy tashkilot nomi yoki aniq havola yo‘q. Bu — ishonchlilikni pasaytiruvchi belgi.

F

Find better coverage — yaxshiroq manba toping

Bunday xabarlar bo‘yicha Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi, mahalliy hokimlik, maktab ma’muriyati yoki O‘zgidromet kabi rasmiy manbalar tekshiriladi.

T

Trace back — asl manbaga qayting

Rasm qayerdan olinganini aniqlash uchun teskari rasm qidiruvi, rasm sanasi va boshqa saytlar bilan solishtirishdan foydalaniladi.

Simulyatsiya natijasi: ushbu surat avval ham boshqa mavzularda ishlatilgan bo‘lishi mumkin. Demak, rasm xabarning yangi va rasmiy ekanini isbotlamaydi.

✍ O‘quvchi topshirig‘i

Quyidagi maydonlarni to‘ldiring. Javobingiz manba, dalil va xulosaga asoslangan bo‘lishi kerak.

1. Feyk belgisi

2. Qayerdan tekshirasiz?

3. Yakuniy xulosa4. Sababini yozing