📘 Kognitiv komponent nima?
Kognitiv komponent — bu axborotni ongli anglash, izlash, saralash, dalillarni tahlil qilish va xulosa chiqarish bilan bog‘liq bilim-ko‘nikmalar tizimidir.
🔍 Izlash
Kerakli ma’lumotni ishonchli manbadan topish.
🧪 Tahlil
Fakt, fikr, reklama va manipulyatsiyani ajratish.
✅ Xulosa
Dalil asosida mustaqil qaror qabul qilish.
🧭 Axborotni tekshirish algoritmi
1
Manbani aniqlang
Xabarni kim e’lon qilgan? Rasmiy saytmi, anonim kanalmi yoki reklama sahifasimi?
2
Sana va kontekstni tekshiring
Eski xabar yangi voqea sifatida tarqatilmaganmi? Rasm matnga mosmi?
3
Dalil va havolalarni baholang
Raqam, hujjat, rasmiy ma’lumot yoki mustaqil manba bormi?
4
2–3 manba bilan solishtiring
Faqat bitta kanalga tayanmang. Bir nechta ishonchli manba orqali tekshiring.
5
Xulosa chiqaring
Axborot rost, shubhali yoki feyk ekanini asoslab belgilang.
📝 Mini-mashq
Quyidagi xabarni baholang: “SHOK! Ertaga barcha maktablar yopiladi. Hammaga tarqating!”