Dars jarayoni
45 daqiqalik namunaviy dars taqsimoti
Tashkiliy qism
Salomlashish, davomat, mavzu va dars maqsadini e’lon qilish.
Motivatsiya
“Har bir post va izoh kimlargadir ta’sir qiladi” g‘oyasi asosida suhbat boshlanadi.
Nazariy tushuntirish
Ijtimoiy tarmoq madaniyati, netiket, onlayn hurmat, shaxsiy chegaralar va mas’uliyatli ulashish tushunchalari izohlanadi.
Amaliy mashq
O‘quvchilar post, izoh va ulashish misollarini tahlil qilib, to‘g‘ri va noto‘g‘ri xatti-harakatlarni ajratadilar.
Mustahkamlash
“Buni joylash mumkinmi?” va “Bu izoh hurmatlimi?” kabi vaziyatli savollar orqali mavzu mustahkamlanadi.
Baholash va uyga vazifa
Test savollari, yozma topshiriqlar va uyga vazifa beriladi.
Dars pasporti
Darsning qisqacha reja-ma’lumoti
Dars maqsadi
O‘quvchilarda ijtimoiy tarmoqlarda post yozish, izoh qoldirish, boshqalarning fikriga hurmat bilan yondashish, axborotni mas’uliyat bilan ulashish va onlayn muloqot madaniyatiga amal qilish ko‘nikmalarini shakllantirish.
Jihozlar
Kompyuter, proyektor, ijtimoiy tarmoq postlari namunasi, izohlar misoli, taqdimot, vaziyatli kartochkalar, refleksiya varaqalari va test topshiriqlari.
O‘quv maqsadlari
Dars yakunida o‘quvchi quyidagilarni bajara oladi:
Biladi
Ijtimoiy tarmoq madaniyati, netiket, shaxsiy chegara, mas’uliyatli ulashish va onlayn muloqot qoidalarini tushuntira oladi.
Tushunadi
Har bir post, izoh, layk yoki ulashish boshqa insonlar fikri, hissiyoti va munosabatiga ta’sir qilishini tushunadi.
Qo‘llaydi
Ijtimoiy tarmoqlarda hurmatli, odobli, xavfsiz va mas’uliyatli muloqot qila oladi.
Nazariy qism
Ijtimoiy tarmoqlarda xulq-atvor va muloqot madaniyati
Ijtimoiy tarmoq madaniyati nima?
Ijtimoiy tarmoq madaniyati — bu post yozish, izoh qoldirish, rasm yoki videoni ulashish, boshqalar bilan muloqot qilish jarayonida odob, hurmat, xavfsizlik va mas’uliyat qoidalariga rioya qilishdir.
Nega bu muhim?
Chunki ijtimoiy tarmoqlarda yozilgan har bir so‘z va harakat keng auditoriyaga yetib borishi mumkin. Noto‘g‘ri post, qo‘pol izoh yoki tekshirilmagan ulashuv boshqalarga zarar yetkazishi, mojaro keltirib chiqarishi yoki ishonchsizlik tug‘dirishi mumkin.
| Tushuncha | Qisqa izoh |
|---|---|
| Post | Ijtimoiy tarmoqda yozma, rasmli yoki videoli ko‘rinishda joylanadigan xabar. |
| Izoh | Boshqalarning posti ostida yoziladigan fikr yoki munosabat. |
| Ulashish | Boshqa manba yoki postni o‘z sahifangizga tarqatish harakati. |
| Netiket | Internet va ijtimoiy tarmoqlardagi odob-axloq qoidalari majmui. |
| Shaxsiy chegara | O‘zimiz va boshqalarning shaxsiy hayoti, ma’lumotlari va hissiyotlariga hurmat bilan munosabatda bo‘lish tamoyili. |
| Mas’uliyatli ulashish | Axborotni tekshirib, foyda va zararni hisobga olib ulashish odati. |
Ijtimoiy tarmoq madaniyatining 6 asosiy qoidasi
Har bir o‘quvchi bilishi kerak bo‘lgan onlayn xulq-atvor qoidalari
To‘g‘ri va noto‘g‘ri xatti-harakatlar
Ijtimoiy tarmoqdagi muomala madaniyatini shakllantirish uchun quyidagi misollar muhim:
Hurmatli post
Aniq, tushunarli, foydali va boshqalarni kamsitmaydigan post ijobiy madaniyatni shakllantiradi.
Qo‘pol izoh
Haqorat, mazax va jahl bilan yozilgan izoh onlayn muhitni buzadi.
Mas’uliyatli ulashish
Tekshirilgan va foydali axborotni ulashish ijtimoiy foyda keltiradi.
Shov-shuvli tarqatish
Tekshirilmagan, qo‘rqituvchi yoki chalg‘ituvchi xabarni ulashish zarar keltirishi mumkin.
To‘g‘ri xulq-atvor
- Muloyim va odobli so‘z ishlatish
- Manba ishonchliligini tekshirish
- Boshqalarning shaxsiy hayotiga hurmat bilan qarash
- O‘ylab post yozish va izoh qoldirish
- Nizoli vaziyatda xotirjam bo‘lish
Noto‘g‘ri xulq-atvor
- Haqoratli izoh yozish
- Boshqalarning surati yoki ma’lumotini ruxsatsiz ulashish
- Yolg‘on yoki tekshirilmagan xabar tarqatish
- Provokatsion va bo‘rttirilgan post yozish
- Shaxsiy mojaro va sirlarni ommaga chiqarish
Amaliy topshiriqlar
Maktab o‘quvchilari bilan bajariladigan mashqlar
1-topshiriq: Postni baholang
Berilgan post hurmatli va foydalimi, shuni tahlil qiling.
2-topshiriq: Izohni tahrir qiling
Qo‘pol izohni odobli va konstruktiv shaklga keltiring.
3-topshiriq: Ulashtirishdan oldin
Axborotni ulashishdan oldin qanday savollar berish kerakligini yozing.
4-topshiriq: Shaxsiy chegara
Qaysi ma’lumotlarni ijtimoiy tarmoqqa joylash xavfli ekanini aniqlang.
5-topshiriq: Mojaroli vaziyat
Onlayn tortishuvda qanday odobli yo‘l tutish kerakligi bo‘yicha yechim taklif qiling.
6-topshiriq: Yakuniy xulosa
“Ijtimoiy tarmoqda madaniyatli foydalanuvchi kim?” savoliga qisqa javob yozing.
Qo‘shimcha infografika va video ma’lumotlar
Infografika
Video ma’lumot
Tezkor test
Dars yakunida o‘quvchi 3 ta tanlovli test va 2 ta yozma yopiq savol orqali o‘zini tekshiradi
1. Ijtimoiy tarmoq madaniyati nimani anglatadi?
2. Axborotni ulashishdan oldin nima qilish kerak?
3. Internetdagi odob-axloq qoidalari majmui nima deyiladi?
4. Boshqalarning shaxsiy ma’lumoti va hissiyotlariga hurmat bilan munosabatda bo‘lish tamoyili nima deyiladi?
Javobni qisqa ibora bilan yozing.
5. Internet va ijtimoiy tarmoqlardagi odob-axloq qoidalari majmui nima?
Javobni bitta so‘z bilan yozing.
Uyga vazifa
Qisqa va foydali topshiriq
- “Men ijtimoiy tarmoqlarda nimalarni joylashdan tiyilishim kerak?” mavzusida 5 ta band yozing.
- Biror ijtimoiy tarmoqdagi post yoki izohni tanlab, uning madaniyatli yoki nomadaniy ekanini tahlil qiling.
- “Mas’uliyatli ulashish” mavzusida qisqa refleksiya yozing.